Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej – art. 335 kpk

Jedną z form konsensualnego zakończenia postępowania karnego jest instytucja dobrowolnego poddania się karze czyli tzw. skazanie bez przeprowadzenia rozprawy.

Art. 335 § 1 kpk wskazuje, iż prokurator może zawrzeć w akcie oskarżenia wniosek o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy. Oznacza to, że oskarżony uzgadnia
z prokuratorem karę albo środek karny i ustalenia te zawiera się w akcie oskarżenia. Powoduje to, że nie przeprowadza się rozprawy, a wyrok skazujący zapada na posiedzeniu.

PRZESŁANKI

Instytucję zawartą w art. 335  kpk można zastosować, kiedy łącznie spełnione są następujące przesłanki:

1)      przestępstwo jest zagrożone karą nieprzekraczającą 10 lat pozbawienia wolności;

2)      okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości;

3)      postawa oskarżonego wskazuje, iż zostaną osiągnięte cele postępowania.

CZY TRZEBA PRZYZNAĆ SIĘ DO WINY, ABY MÓC PODDAĆ SIĘ KARZE?

Kodeks postępowania karnego nie wymaga w sytuacji skorzystania z dobrodziejstwa dobrowolnego poddania się karze przyznania się do winy. Niekiedy bywają sytuacje kiedy oskarżony nie przyznaje się do winy, a chce się poddać karze, że sędzia o to pyta. Ale są to dwie rzeczy od siebie niezależne i nie mające na to wpływu.

UZGODNIENIA Z PROKURATOREM

Z doświadczenia wiem, że złożenie wniosku o poddanie się karze polega na tym, że prokurator – zazwyczaj za pośrednictwem łącza telefonicznego z przesłuchującym funkcjonariuszem Policji – proponuje jakąś karę, a podejrzany albo się na nią zgadza albo nie. Warto przed pójściem na przesłuchanie sprawdzić sobie zagrożenie za zarzucany czyn aby widzieć czy zaproponowana kara jest niska, wysoka czy w sam raz. Niekiedy warto udać się do adwokata, zapytać jakiej kary się spodziewać czy też przeanalizować swoją sytuację zwłaszcza jeśli było się wcześniej karanym. Po rozmowie z adwokatem podejrzany może sam zaproponować karę jaką chce, a to też jest korzystne kiedy prokurator się zgodzi.

Prokurator zawsze obstaje przy obciążeniu podejrzanego kosztami postępowania jako dodatkowym elemencie ustalania kary. Proszę pamiętać, że prokurator takie uprawnienie ma, ale zawsze można w Sądzie prosić o zwolnienie z kosztów zwłaszcza kiedy sytuacja materialna podejrzanego jest trudna. Niekiedy podejrzani obawiają się, że jak nie zgodzą się na obciążenie kosztami to kwestia poddania się karze upadnie. A tak nie jest.

CZY NA PODDANIE SIĘ KARZE POTRZEBNA JEST ZGODA POKRZYWDZONEGO?

W sytuacji poddania się karze z art. 335 kpk zgoda pokrzywdzonego przestępstwem nie jest potrzebna.

POSTĘPOWANIE SĄDOWE

Dobrowolne poddanie się karze skutkuje skierowaniem sprawy w sądzie na posiedzenie a nie na rozprawę. Generalnie stawiennictwo oskarżonego w Sądzie na tym posiedzeniu jest nieobowiązkowe. Może na nie iść, ale nie musi. Bez względu na jego stawiennictwo czy niestawiennictwo zapada wyrok skazujący (sąd orzeka WYROKIEM).

Czasami zdarza się sytuacja, że jest błąd co do kwalifikacji prawnej czynu zawartego w akcie oskarżenia (albo za surowy przepis albo za łagodny), sędzia dochodzi do wniosku, że zaproponowana kara jest zbyt wysoka albo niska albo mimo braku wątpliwości prokuratora co do okoliczności popełnienia czynu sędzia jednak ma wątpliwości – w takich wypadkach Sąd nie uwzględnia wniosku o skazanie bez rozprawy i kieruje sprawę na rozprawę, co w konsekwencji powoduje rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych.

Jeżeli Sąd stwierdza, że przesłanki skazania bez rozprawy zostały spełnione, a okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości uwzględnia wniosek o dobrowolne poddanie się karze. W takim wypadku Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, nie przesłuchuje świadków ograniczając przeprowadzenie sprawy do minimum (art. 343 § 4 kpk).

WYROK

Sąd wydaje wyrok, który następnie ogłasza. Bez względu na to czy oskarżony stawi się na sprawę czy też nie Sąd wysyła odpis wyroku do domu. Jest to jedna z sytuacji kiedy Sąd z urzędu wysyła wyrok, bowiem w większości spraw o doręczenie wyroku należy wystąpić z pisemnym wnioskiem.

APELACJA

Zasadą jest, że w wypadku dobrowolnego poddania się karze nie wnosi się apelacji.

Art. 434 kodeksu postępowania karnego stanowi, iż sąd odwoławczy WYJĄTKOWO
w wypadku dobrowolnego poddania się karze może orzec na niekorzyść oskarżonego w sytuacji wniesienia przez niego apelacji na  swoją korzyść. Orzeczenie na niekorzyść to najprościej mówiąc możliwość zaostrzenia kary wymierzonej oskarżonemu w warunkach dobrowolnego poddania się karze. Jeśli oskarżonemu o jazdę samochodem pod wpływem alkoholu wymierzono między innymi karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat dwóch, zakaz prowadzenia pojazdów na 2 lata to sąd odwoławczy w wypadku wniesienia apelacji może podwyższyć karę to 1 roku pozbawienia wolności  z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat dwóch i orzec zakaz prowadzenia pojazdów na 4 lata. Przepis mówi o możliwości orzeczenia na korzyść co oznacza że sąd odwoławczy karę może zaostrzyć, choć niekoniecznie musi.

ZALETY DOBROWOLNEGO PODDANIA SIĘ KARZE

1)      szybkość postępowania bez konieczności prowadzenia postępowania dowodowego tj. przesłuchiwania świadków itp.

2)      łatwość i bezstresowość

3)      brak konieczności osobistego uczestnictwa w sprawie sądowej;

WADY DOBROWOLNEGO PODDANIA SIĘ KARZE

1)      niekiedy kara może być zbyt surowa i nieadekwatna do zawinienia;

2)      szybkie uprawomocnienie się wyroku;

3)      nieopłacalność wniesienia apelacji.

CZY MOŻNA WYCOFAĆ SIĘ Z PODDANIA SIĘ KARZE?

Przepisy kodeksu postępowania karnego o tym nie mówią wprost, ale w praktyce dopuszcza się możliwość wycofania się z dobrowolnego poddania się karze. Wiadomo, że jeśli podejrzany przyznał się do zarzucanego czynu, a potem wycofa się z poddania karze i stwierdzi, że jest niewinny to taka sytuacja też jest właściwie oceniana przez sąd i powoduje pewien dystans i ostrożność w ocenie zachowania oskarżonego. Natomiast wycofanie się z poddania karze po to, aby wynegocjować inną, łagodniejszą karę lub środek karny jest jak na najbardziej w porządku.

Z ORZECZNICTWA SĄDU NAJWYŻSZEGO

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2013 r. III KK 252/12

Jeżeli oskarżony wyraził zgodę na wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy, ma on prawo, aż do wydania takiego wyroku, wypowiedzieć się co do wszystkich jego elementów, a nawet, jeżeli propozycje prokuratora uzna za niekorzystną, cofnąć wyrażoną wcześniej zgodę na rozpoznanie sprawy w zaproponowanym przez oskarżyciela publicznego trybie. (LEX nr 1277741).

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2012 r. IV KK 163/12

Orzekając w trybie art. 343 k.p.k. w zw. z art. 335 k.p.k. sąd jest zobligowany do zbadania wniosku prokuratora zarówno po względem formalnym, jak i merytorycznym. Kontrola sądu powinna obejmować, poza oceną okoliczności popełnienia przestępstwa także kwestię zgodności propozycji zawartych we wniosku z przepisami obowiązującego prawa materialnego i procesowego. (LEX nr 1226727).

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2012 r. II KK 202/12

Sąd nie może samodzielnie dokonywać zmian w treści wniosku złożonego na podstawie art. 335 § 1 k.p.k., bowiem stanowi to naruszenie warunków ugody zawartej pomiędzy prokuratorem i oskarżonym.(LEX nr 1220798).

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2012 r. III KK 487/11

Art. 335 § 1 k.p.k. wyraźnie wskazuje, że wniosek o skazanie bez rozprawy jest możliwy jedynie wówczas, gdy okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości, a do okoliczności takich bez wątpienia należy czas popełnienia przestępstwa. (LEX nr 1119533).

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2011 r. V KK 382/10

Sąd orzekający w trybie art. 335 k.p.k. i art. 343 k.p.k. jest związany wnioskiem umieszczonym przez prokuratora w akcie oskarżenia w tym sensie, że potrzeba dokonania jakichkolwiek w nim zmian, niezależnie od tego, czy na korzyść czy na niekorzyść oskarżonego, wymaga dokonania modyfikacji wniosku z udziałem stron bądź skierowania sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych. (LEX nr 785292).

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2009 r. III KK 134/09

Wobec złożenia przez pokrzywdzonego wniosku o orzeczenie tytułem środka karnego obowiązku naprawienia szkody przed wydaniem w sprawie orzeczenia w myśl uregulowania zawartego w art. 343 k.p.k., Sąd ma obowiązek zarówno rozpoznania tego wniosku, jak i dokonania kontroli merytorycznej wniosku prokuratora złożonego w trybie określonym w art. 335 § 1 k.p.k. W wypadku ustalenia, że szkoda nie została naprawiona i zachodzą pozostałe przesłanki do orzeczenia wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody, Sąd powinien wystąpić do stron z propozycją zmodyfikowania wniosku prokuratora, a w przypadku braku zgody stron na modyfikację wniosku, skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych. (LEX nr 518147). 

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2009 r. V KK 101/09

Wprawdzie formalnie art. 335 § 1 k.p.k. nie wymaga przyznania się podejrzanego do popełnienia zarzucanego mu czynu, a jedynie, aby okoliczności jego popełnienia nie budziły wątpliwości, lecz w sytuacji, gdy podejrzany w swoich wyjaśnieniach nie ogranicza się do samego nie przyznania się do popełnienia przestępstwa, lecz podaje także określone okoliczności, które miałyby go – choćby w jego ocenie – ekskulpować, zasada prawdy wymaga, aby ustalić rzeczywisty przebieg zdarzenia, kwalifikowany przez oskarżyciela jako przestępstwo. Nie można samej zgody oskarżonego na skazanie bez rozprawy w określony sposób traktować jako swoistego ekwiwalentu przyznania się przez niego do popełnienia czynu lub jako zmiany poprzednich, kwestionujących sprawstwo i winę, wyjaśnień. (LEX nr 512088).

Cofnięcie wniosku o poddanie się karze w trybie art, 335 kpk znajduje się w dziale do pobrania.

Dodaj komentarz...

*


6 − = trzy