Jeśli nie zasiedzenie to co?

Bardzo częstą zdarza się w kancelarii adwokackiej sytuacja, kiedy przychodzi klient czy klientka, którzy proszą o pomoc prawną w sprawie nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Zazwyczaj sprowadza się to do tego, iż w rodzinie klienta dana nieruchomość jest od wielu dziesiątków lat, zaś aktualny „właściciel” lub jego spadkobierca nie posiada na daną nieruchomość stosownego dokumentu własnościowego. Dla adwokata w takiej sytuacji są dwa wyjścia – zasiedzenie albo uwłaszczenie.

Pierwsza i podstawowa różnica to koszt – założenie sprawy o zasiedzenie kosztuje 2 000 zł, zaś uwłaszczenie jest darmowe. Uwłaszczenie jest bardzo dobrym rozwiązaniem, jeśli osoba zgłaszająca się jest posiadaczem nieruchomości od początku lat 70-ych XX wieku albo gdy nie ma wielu spadkobierców i istnieją spore szanse na dogadanie się. Jeśli nieruchomość posiadana jest krócej niż od początku kat 70-ych XX wieku albo istnieje spore skonfliktowanie wśród spadkobierców to lepsze jest zasiedzenie. O zasiedzeniu pisałam we wpisie z dnia 30 sierpnia 2012 roku, dziś będzie o uwłaszczeniu.

W dniu 4 listopada 1971 roku weszła w życie ustawa z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. 1971, nr 27, poz. 250), zaś uchylono ją ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1982 r. Nr 11, poz. 81 ze zm.), gdzie w art. 4 stwierdza się, iż pozostają w mocy nabyte na podstawie wyżej wskazanej ustawy nabyta na podstawie uchylonej ustawy z 1971 r. własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne oraz rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności tych nieruchomości przekazuje się sądom.

Tak więc uwłaszczenie jest sposobem nabycia własności nieruchomości. W latach 70-ych przeprowadzano postępowania uwłaszczeniowe ustalając czy są spełnione przesłanki nabycia nieruchomości w tym trybie, a jeśli je stwierdzono, to wydawano Akt Własności Ziemi potwierdzające te okoliczności. W chwili obecnej mimo uchylenia ustawy z dnia 26 października 1971 roku nadal można składać do sądu wnioski o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w tymże trybie, zaś wydawane orzeczenie – postanowienie – ma charakter deklaratoryjny czyli stwierdzający istnienie prawa.

PRZESŁANKI

Art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy określa przesłanki niezbędne do nabycia własności nieruchomości w tymże trybie i są to:

  1. posiadanie samoistne nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 4 listopada 1971 roku;
  2. objęcie w posiadanie samoistne nieruchomości na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy:
  • - sprzedaży
  • - zamiany
  • darowizny
  • umowy o dożywocie
  • innej umowy przenoszącej własność nieruchomości
  • zniesienie współwłasności
  • dział spadku

Jeżeli rolnik nie spełniał przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 ustawy, to art. 1 ust. 2 tejże ustawy dopuszczał nabycie nieruchomości w drodze uwłaszczenia w sytuacji gdy zostały spełnione poniżej wskazane przesłanki:

  1. posiadanie samoistne nieruchomości;
  2. posiadanie nieruchomości przed 4 listopada 1971 roku co najmniej 5 lat, zaś jeśli nabycie nieruchomości nastąpiło w złej wierze, to nabycie następuje po upływie 10 lat posiadania;

WAŻNE!!!

Nie można nabyć w drodze uwłaszczenia nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, obywateli państw obcy i związków wyznaniowych.

JAK NAPISAĆ WNIOSEK O UWŁASZCZENIE?

Dokładna i precyzyjna nazwa wniosku o uwłaszczenie powinna brzmieć: Wniosek o uregulowanie prawa własności nieruchomości w trybie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych

Sąd

Właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości z zgodnie z art. Art. 38 § 1 kpc:  Powództwo o własność lub o inne prawa rzeczowe na nieruchomości, jak również powództwo o posiadanie nieruchomości można wytoczyć wyłącznie przed sąd miejsca jej położenia. Sprawę rozpoznaje się w tzw. trybie nieprocesowym.

Strony

We wniosku należy oznaczyć wnioskodawcę – czyli osobę wnoszącą sprawę oraz uczestników postępowania i są to zazwyczaj oficjalni spadkobiercy po prawowitym właścicielu.

Wartość przedmiotu sporu

Szacunkowa wartość nieruchomości.

Żądanie wniosku

Przykładowe brzmienie żądania wniosku:

W imieniu własnym wnoszę o stwierdzenie,  że Jan Kowalski s. Ludwika i Bronisławy, z dniem 4 listopada 1971 r. nabył na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nieruchomość położoną w Jabłonce stanowiącą działkę ewidencyjną nr 1601/1 o powierzchni 1,28 ha, powstałą ze zmiany oznaczenia parceli gruntowych nr 343/16, 343/17, 343/18, 343/19 objętych  LWH nr 587, 369, 1158 gminy katastralnej Przedmieście.

Uzasadnienie

W uzasadnieniu należy wskazać z jakich parceli gruntowych powstała nieruchomość objęta wnioskiem o zasiedzenie, powierzchnię oraz LWH-y ( stare księgi wieczyste ), do których były wpisane parcele. Kolejnym elementem jest wskazanie, iż zostały spełnione przesłanki niezbędne do zasiedzenia – samoistne posiadanie przedmiotowej nieruchomości w dniu 4 listopada 1971 roku oraz wskazanie sposobu nieformalnego nabycia działki. Koniecznym jest wskazanie co uprawiano na działce, kto płacił podatki oraz wskazać świadków potwierdzających te okoliczności. Inne konieczne dowody: wypis z rejestru gruntów, mapa ewidencyjna wraz z synchronizacją, badanie hipoteczne oraz adresy świadków.

Koszty

Zgodnie z art. 5 § 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1982 r. Nr 11, poz. 81 ze zm.) Postępowanie (w sprawach wymienionych w § 1) jest wolne od opłat sądowych.

W dziale do pobrania wzór wniosku o uwłaszczenie.

6 Responses to “Jeśli nie zasiedzenie to co?”

Read below or add a comment...

  1. Anna says:

    Witam, przeczytałam Pani artykuł z dużym zainteresowaniem. Jest też dla mnie bardzo pomocny w mojej sytuacji: w 39 roku mój dziadek nabył nieruchomość- posiadam akt notarialny, który jednak jest częściowo nieczytelny, następnie w latach 70 -tych został uwłaszczony na tejże nieruchomości – nie został jednak wydany akt własności, jest tylko protokół. Próbowałam odnaleźć jakieś dokumenty w archiwach, jednak takowych nie ma. Dziadek zmarł, rozumiem, że jako spadkobierczyni mogę wystąpić do sądu z wnioskiem o uwłaszczenie? W wypisie z rejestru gruntów dziadek cały czas widnieje jako posiadacz. Bardzo proszę o podpowiedź, czy dobrze rozumiem instytucję uwłaszczenia.

  2. Anna Węgrzyn says:

    Dobry wieczór
    jeśli w dniu 4 listopada 1971 roku dziadek był samoistnym posiadaczem nieruchomości to jak najbardziej można złożyć wniosek o uwłaszczenie działki na dziadka i tylko na dziadka.

    Zastanawia mnie tylko, dlaczego nie został wydany Akt Własności Ziemi na dziadka skoro został spisany protokół ustalenia potrzeb uwłaszczeniowych????

    Pozdrawiam
    Adw.Anna Węgrzyn

  3. Krzysztof says:

    Z zainteresowaniem przeczytałem Pani wpis, gdyż jestem w podobnej sytuacji. Mój ojciec i jego brat (aktualnie nie żyją) są współwładającymi na zasadach samoistnego posiadania działki z budynkiem. Według rejestru gruntów zostali prawdopodobnie wpisani do rejestru na podstawie ustawy z 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności, gdyż nie ma innych wcześniejszych wpisów (dotyczących praw własności). Jedynie są podane tylko imiona rodziców ojca i jego brata i otrzymali to po nich. Jednak na to, że ich rodzice byli właścicielami tej działki nie ma żadnych dokumentów (żadnych KW ani wpisów w rejestrze).
    Jak mogę uregulować stan prawny tej działki aby można ją sprzedać lub komuś przekazać, jeżeli przez uwłaszczenie to jakie dokumenty muszę przedstawić w sądzie.
    Pragnę również dodać, że ojciec i jego brat zmarli w 1993 roku, a ja dopiero teraz przypadkowo się dowiedziałem, że jestem po ojcu spadkobiercą tej działki.

    • Anna Węgrzyn says:

      Dzień dobry
      czy dobrze rozumiem że nie ma Aktu Własności Ziemi wydanego w trybie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 26 października 1971 roku? Jeśli Pan tego nie wie proszę sprawdzić. Natomiast jeśli nie ma to trzeba wziąć geodetę by sprawdził z jakich parceli powstała działka, stan w starych księgach wieczystych tzw. LWH i wnieść sprawę albo o uwłaszczenie albo o zasiedzenie po rozważeniu czy przesłanki są spełnione.

      Pozdrawiam
      Adw.Anna Węgrzyn

  4. Dariusz says:

    Witam Pani Anno,

    Mam pytanie odnosnie swojej sytuacji,

    Moj tata jest wlascicielem nieruchomosci od 1975 na podstawie aktu wlasnosci. Rodzice wstapili w zwiazek malyzenski 1981 i sa maluzenstwem do dzisiaj.

    Pytanie:

    Czy moja mama ma prawo do wlasnosci przez uwlaszczenie na podstawie zawartej w dniu maluzenstwa wspolnosci ustawowej.

    Dziekuje za pomoc, Pozdrwaiam
    Dariusz

    • Anna Węgrzyn says:

      Dzień dobry
      w sytuacji kiedy tata nabył własność nieruchomości na podstawie AWZ w 1975 roku czyli przed datą zawarcia małżeństwa wskazać należy, iż nieruchomość ta stanowi jego majątek odrębny – art. 33 pkt 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Oznacza to, że nie jest objęty wspólnością majątkową małżeńską, która powstała dopiero z datą zawarcia związku małżeńskiego w 1981 roku. Mama ma do tej nieruchomości prawo w przypadku dziedziczenia po tacie gdy ten pierwszy umrze. Inaczej sytuacja przedstawiałaby się gdyby tata uwłaszczył się w trakcie trwania małżeństwa, choć AWZ opiewałby tylko na jego nazwisko. Bez względu na to, że AWZ jest na jego nazwisko to nieruchomość wchodziłaby do wspólności majątkowej małżeńskiej.
      Serdecznie pozdrawiam
      Adw. Anna Węgrzyn

Dodaj komentarz...

*


+ 1 = osiem