Majątek osobisty (odrębny)

Oprócz majątku wspólnego każdy z małżonków dysponuje majątkiem odrębnym (osobistym). Kwestie majątku odrębnego reguluje art. 33 kro, który  – w przeciwieństwie do art. 31 regulującego zakres przedmiotów należących do majątku wspólnego w sposób przykładowy – użyte przez ustawodawcę określenie „w szczególności” – wskazuje zamknięty katalog przedmiotów stanowiących majątek odrębny.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1).   przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej – majątek zgromadzony przed powstaniem wspólności majątkowej;

2).  przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił – np. spadkodawca w testamencie albo darczyńca w umowie darowizny może zastrzec, że dziedziczone lub darowane przedmioty wejdą do wspólności małżeńskiej;

3).  prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom – np. prawa małżonka przysługujące mu jako wspólnikowi spółki cywilnej;

4).  przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków – ubrania, przedmioty osobiste, sprzęt sportowy, leczniczy, rehabilitacyjny, samochód osobowy używany wyłącznie przez jednego ze współmałżonków;

5).  prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie – prawa alimentacyjne, prawo do wynagrodzenia, prawo do lokalu służbowego, niektóre przypadki użytkowania, służebności osobiste, z wyłączeniem służebności mieszkania;

6).   przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

7).  wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków – zgodnie z art. 31 kro pobrane wynagrodzenie wchodzi do majątku wspólnego, natomiast wierzytelność o wynagrodzenie stanowi element majątku osobistego, co wiąże się z zasadą samodzielności każdego z małżonków w zakresie kształtowania własnej sytuacji zawodowe;

8).   przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9).   prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

10).   przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego:

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1975 r. – sygn. sprawy III CRN 3/75:

Nagrodami za osobiste osiągnięcia, o jakich mowa w art. 33 pkt 9 k.r.o., są nagrody za pracę twórczą, a więc nagrody naukowe, artystyczne, literackie, techniczne, nagrody uzyskane na konkursach. Nie są natomiast nagrodami w tym sensie świadczenia pieniężne w postaci specjalnego dodatkowego wynagrodzenia, takie jak tzw. trzynasta pensja, należności za sporządzenie bilansu, wynagrodzenie za dodatkową pracę i innego rodzaju premie, jakie może otrzymać pracownik (np. za oszczędność paliwa, materiału, produkcję bez braków), czyli pracownicze nagrody specjalne. (OSP 1976/9/174).

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1975 r. – sygn. sprawy III CZP 12/75

Przeniesienie własności nieruchomości w drodze darowizny na rzecz jednego z małżonków z zastrzeżeniem darczyńcy, aby przedmiot darowizny został objęty ustawową wspólnością majątkową obojga małżonków, wywołuje ten skutek, że darowana nieruchomość wchodzi do tej wspólności bez potrzeby przyjęcia ze strony drugiego małżonka. (OSNC 1975/10-11/147)

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1988 r. – sygn. sprawy II CR 243/88.

Kradzież przez jednego małżonka samochodu stanowiącego majątek dorobkowy małżonków, wyłącza wypłacenie drugiemu małżonkowi odszkodowania z ubezpieczenia AC. (LEX nr 8910).

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1997 r. – sygn. sprawy III CZP 26/97.

Nie stanowią dorobku wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za usługi osobiste świadczone przez jednego z małżonków w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

(OSNC 1998/1/3, OSP 1998/7-8/136, M. Prawn. 1998/3/107).

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r. – sygn. sprawy I CKU 130/97.

W sytuacji gdy nieruchomość nabyta została w czasie trwania związku małżeńskiego, a małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, zasadą jest, że wchodzi ona do majątku wspólnego (art. 32 § 1 k.r. i o.). Odstępstwa od zasady sformułowanej w art. 32 § 1 k.r. i o. nie może uzasadniać jedynie okoliczność, że stroną umowy był tylko jeden z małżonków, a także okoliczność, że tylko jeden z małżonków ujawniony został w księdze wieczystej. Wyjątki wyliczone zostały bowiem wyczerpująco w art. 33 k.r. i o. (LEX nr 32279, Prok. i Pr. – wkł. 1998/2/34).

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2001 r. – sygn. sprawy III CZP 52/01.

Przedmioty uzyskane przez małżonka w wyniku działu spadku w czasie trwania wspólności ustawowej, należą do majątku odrębnego, bez względu na obciążenie małżonka dopłatą lub spłatą, chyba że spadkodawca inaczej postanowił (art. 33 pkt 2 k.r.o.). (OSNC 2002/6/72, Prok. i Pr. – wkł. 2002/6/34, Wokanda 2002/3/1, Wokanda 2001/11/7, Biul. SN 2001/9/9, M. Prawn. 2002/8/364, M. Prawn. 2001/21/1053).

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2003 r.- sygn. sprawy I CK 231/02.

Można zaliczyć najem mieszkania zakładowego, przydzielonego jednemu z małżonków, do jego prawa niezbywalnego w rozumieniu art. 33 pkt 5 k.r.o., a więc należącego do majątku odrębnego.(LEX nr 1129305).

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2012 r. – sygn. sprawy II CSK 363/11.

O zaliczeniu poszczególnych przedmiotów majątkowych do majątku wspólnego lub majątku osobistego (odrębnego) małżonków nie decydują złożone przez nich oświadczenia, że nabywany przedmiot wchodzi w skład określonej masy majątkowej, gdyż samo takie oświadczenie – w razie pozostawania małżonków w ustroju małżeńskiej wspólności ustawowej – nie może stanowczo wyłączać skutków wynikających z przepisów art. 31-34 k.r.o. Przynależności konkretnego przedmiotu majątkowego do majątku wspólnego albo osobistego nie może zatem przesądzać ocena przez sąd przesłanek sposobu wyrażania woli osoby dokonującej czynności prawnej, ani przesłanek tłumaczenia oświadczeń woli oraz badania zgodnego zamiaru stron i celu umowy. (LEX nr 1211142).

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 1976 r. – sygn. sprawy I CR 128/76.

Nie należy do dorobku w rozumieniu art. 31 kro w związku z art. 32 kro przedmiot nabyty przez jednego z małżonków na swoje nazwisko, ale w wykonywaniu zawartej z osobą trzecią umowy zlecenia, tzn. z obowiązkiem przeniesienia tego prawa do tego przedmiotu na rzecz dającego zlecenie. (OSNC 1977/4/70).

Zgodnie z art. 34 kro przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis, darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

Dodaj komentarz...

*


pięć − = 1