ODMOWA ZEZNAŃ w postępowaniu cywilnym i karnym

Każdy z nas może zostać wezwany do Sądu w charakterze świadka. Głównym i podstawowym obowiązkiem świadka jest stawić się w Sądzie i złożyć zeznania. Wezwanie do Sądu i obowiązek złożenia zeznań zawsze dotyczy pewnych informacji, które osoba wezwana posiada jako tzw. świadek naoczny albo jako świadek ze słyszenia, co oznacza że albo dana osoba coś widziała albo o czymś słyszała.

Problem zaczyna się wtedy gdy – mimo iż posiadamy pewne informacje – nie chcemy ich przekazać z uwagi na to, iż chcemy kogoś ochronić, nie chcemy o czymś mówić albo wtedy gdy złożenie zeznań może narazić nas samych na odpowiedzialność karną. Sędzia zawsze pyta nas o pokrewieństwo z oskarżonym (powodem albo pozwanym) i poucza kiedy możemy odmówić złożenia zeznań.

POSTĘPOWANIE CYWILNE

Kto nie może być świadkiem?

W sprawie cywilnej świadkami nie mogą być (art. 259 kpc, art.2591kpc):

  1. osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;
  2. wojskowi i urzędnicy niezwolnieni od zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne”, jeżeli ich zeznanie miałoby być połączone z jej naruszeniem;
  3. przedstawiciele ustawowi stron oraz osoby, które mogą być przesłuchane w charakterze strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej zdolność sądową;
  4. współuczestnicy jednolici;
  5. mediator nie może być świadkiem co do faktów, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że strony zwolnią go z obowiązku zachowania tajemnicy mediacji.

Kto możne odmówić złożenia zeznań?

Prawdo odmowy składania zeznań przysługuje (art.261 kpc):

  1. małżonkowi strony, wstępnym (rodzicom strony), zstępnym (dzieciom strony) i rodzeństwu oraz powinowatym w tej samej linii lub stopniu, jak również osobom, pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia;
  2. duchownemu co do faktów, o których dowiedział się na spowiedzi.

 Prawo odmowy zeznań trwa po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia. Jednakże odmowa zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o rozwód.

 Kiedy można odmówić odpowiedzi na pytania?

Świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie (art. 261 kpc):

  1. mogłoby narazić jego lub jego bliskich, wymienionych w paragrafie poprzedzającym, na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową ;
  2. miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Duchowny może odmówić zeznań co do faktów powierzonych mu na spowiedzi.

POSTĘPOWANIE KARNE

Kto nie może być świadkiem?

Świadkiem w procesie karnym nie może być (art. 178 kpk, art.179 kpk i art. 180 kpk):

  1. obrońca lub adwokat, co do faktów, o których dowiedział się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę;
  2. duchowny co do faktów, o których dowiedział się przy spowiedzi;
  3. osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne„;
  4. osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „zastrzeżone” lub „poufne” lub tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji;
  5. osoby obowiązane do zachowania tajemnicy notarialnej, adwokackiej, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lekarskiej lub dziennikarskiej.

Kto może odmówić zeznań?

Prawo odmowy zeznań przysługuje (art. 182 kpk):

  1.  osobie najbliższej tj. małżonkowi, wstępnemu (rodzic oskarżonego), zstępnemu (dziecku oskarżonego), rodzeństwu, powinowatemu w tej samej linii lub stopniu, osobie pozostającej w stosunku przysposobienia oraz jej małżonkowi, a także osobie pozostająca we wspólnym pożyciu (konkubinat);
  2. świadkowi, który w innej toczącej się sprawie jest oskarżony o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem.

 Prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia. 

Kiedy świadek może odmówić odpowiedzi na pytanie?

Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli (art. 183 kpk):

  1. udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;
  2. świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą.

Art. 185. Można zwolnić od złożenia zeznania lub odpowiedzi na pytania osobę pozostającą z oskarżonym w szczególnie bliskim stosunku osobistym, jeżeli osoba taka wnosi o zwolnienie.

WAŻNE!!!

I jeszcze jedna uwaga niezależenie od tego czy jesteś wezwany jako świadek w sprawie karnej czy cywilnej, a nie możesz z jakichś względów się w danym dniu stawić w Sądzie w charakterze świadka – NAPISZ USPRAWIEDLIWIENIE!!! Kilka słów usprawiedliwienia nie będzie skutkowało negatywnymi konsekwencjami w postaci grzywny czy kary pieniężnej. Dziś w mojej sprawie cywilnej za nieusprawiedliwione niestawiennictwo sędzia nałożył na świadków kary po 800 zł.

Jeśli odległość miejsca zamieszkania od siedziby sądu jest odległa zawsze można zawnioskować przesłuchanie w drodze tzw. pomocy prawnej przed sądem miejsca zamieszkania świadka.

Jeśli świadek jest osobą starszą i schorowaną można zawnioskować przesłuchanie w miejscu zamieszkania.

Dodaj komentarz...

*


+ trzy = 4