PRZERWANIE CIĄŻY W ŚWIETLE POLSKIEGO PRAWA

Ostatnio bardzo popularnym i nośnym tematem w polskich mediach jest kwestia dopuszczalności aborcji, okoliczności w jakich można dokonać przerwania ciąży oraz słynnej klauzuli sumienia lekarza, która umożliwia mu odmówić dokonania zabiegu. Mnie jak prawnika interesują oczywiście uregulowania prawne.

Dopuszczalność przerwania ciąży reguluje ustawa z 7 stycznia 1993 roku o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i dopuszczalności przerywania ciąży.

Art. 4a wyżej wymienione ustawy wskazuje, kiedy lekarz może przerwać ciążę i są to 3 sytuacje:

1)      ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej,

2)       badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu,

3)      zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego.

W przypadku kiedy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu przerwanie ciąży dopuszczalne jest do chwili osiągnięcia przez płód zdolności do samodzielnego życia poza organizmem kobiety ciężarnej. W sytuacji gdy zachodzi podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego przerwanie ciąży jest dopuszczalne jeżeli od początku ciąży nie upłynęło więcej niż 12 tygodni.

Okoliczności, iż ciążą stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety lub badania prenatalne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej życiu stwierdza lekarz inny niż lekarz dokonujący aborcji. Okoliczność, iż zachodzi podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego stwierdza prokurator.

Z orzecznictwa:

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2003 r. V CK 167/03

Bezprawne uniemożliwienie wykonania zabiegu przerwania ciąży – w sytuacji określonej w art. 4a ust. 1 ustawy z 7.1.1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerwania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78 ze zm.) – uprawnia kobietę do dochodzenia wyrównania szkody wynikłej z tego zdarzenia. ( M.Prawn. 2004/10/468 ) 

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r. IV CK 161/05

Rodzice dziecka są legitymowani do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych za szkodę majątkową obejmującą zwiększenie kosztów utrzymania upośledzonego dziecka ponoszone przez nich w wyniku zawinionego naruszenia przez lekarzy prawa rodziców do planowania rodziny i przerywania ciąży na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78 ze zm.).

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r. III CZP 8/06

Podmiot odpowiedzialny za bezprawne uniemożliwienie dokonania zabiegu przerwania ciąży, będącej następstwem gwałtu, którego sprawca nie został wykryty, ponosi koszty utrzymania dziecka w takim zakresie, w jakim matka dziecka sprawująca osobiste starania o jego utrzymanie i wychowanie nie jest w stanie zaspokoić usprawiedliwionych potrzeb dziecka.

OSNC 2006/7-8/123, Prok.i Pr.-wkł. 2006/9/42, OSP 2007/2/16, Wokanda 2006/5/1, Wokanda 2006/4/5, Biul.SN 2006/2/5, M.Prawn. 2006/18/994, M.Prawn. 2007/21/1210

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 4 lipca 2008 r. I ACa 278/08 

  1. W sytuacji, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu, rodzice mają prawo do świadomego podjęcia decyzji, czy chcą i mogą obciążyć siebie i swoją rodzinę skutkami urodzenia dziecka upośledzonego. Mają prawo w takiej sytuacji podjąć decyzję o przerwaniu ciąży. Uniemożliwienie rodzicom wykonania tych praw prowadzące do urodzenia, wbrew ich woli, dziecka upośledzonego, rodzi po stronie podmiotu odpowiedzialnego obowiązek zapłaty odpowiedniego zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. za doznaną w wyniku naruszenia ich dóbr osobistych krzywdę. 
  2. Podstawą odmowy zastosowania środka przewidzianego w art. 448 k.c. może być np. nieznaczny rozmiar krzywdy, niewłaściwe zachowanie poszkodowanego. Oceniając zarówno możliwość zasądzenia, ze względu na brak obligatoryjności, jak i wysokość odpowiedniej sumy pieniężnej, sąd musi wziąć pod uwagę kompensacyjny charakter zadośćuczynienia i rodzaj naruszonego dobra – ciężar gatunkowy poszczególnych dóbr osobistych nie jest bowiem jednakowy i nie wszystkie dobra osobiste zasługują na jednakowy poziom ochrony za pomocą środków o charakterze majątkowym. Ponadto, sąd musi zbadać nasilenie złej woli oraz celowość zastosowania tego środka. Przekłada się to zarówno na możliwość zasądzenia zadośćuczynienia w konkretnej sprawie, jak i na jego wysokość. 
  3. Początkowe wahania rodzica, co do utrzymania bądź przerwania ciąży nie mają znaczenia dla ustalenia wysokości zadośćuczynienia, jak też samej możliwości jego przyznania. 
  4. W przypadku obliczania renty z tytułu zwiększonych potrzeb sąd nie jest zobowiązany do drobiazgowej dokładności i w tym zakresie powinien się kierować wskazaniami art. 322 k.p.c. 
  5. Przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzebnie nie jest uzależnione od wykazania, że poszkodowany te potrzeby faktycznie zaspokaja i ponosi związane z tym wydatki. Wystarcza samo wykazanie zwiększonych potrzeb jako następstwo czynu niedozwolonego. ( LEX nr 531750 )

Dodaj komentarz...

*


− 6 = jeden