Wykonalność orzeczeń w postępowaniu karnym wykonawczym

Zgodnie z art. 9 § 1 kodeksu karnego wykonawczego postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie gdy orzeczenie staje się wykonalne, zaś art. 9 § 3 kodeksu karnego wykonawczego w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 16 września 2011 roku (Dz.U. 2011, nr 240, poz. 1431) od dnia 1 stycznia 2012 roku stanowi, iż postanowienie w postępowaniu wykonawczym staje się wykonalne z chwilą wydania, chyba że ustawa stanowi inaczej lub sąd wydający postanowienie albo sąd powołany do rozstrzygnięcia zażalenia wstrzyma jego wykonanie.

Brzmienie art. 9 § 3 kkw nadane mu ustawą z dnia 16 września 2011 roku jest niekorzystne dla skazanego, bowiem powoduje iż co do zasady wydane postanowienie jest wykonalne od chwili wydania, a nie  – jak było wcześniej  – od uprawomocnienia  rozumianego jako sytuację, kiedy stronie nie przysługuje już żaden zwyczajny środek odwoławczy tzw. prawomocność formalna. O prawomocności mówimy także wtedy, gdy upłynął termin na wniesienie środka odwoławczego.

Różnica jest kolosalna, bowiem postanowienie o zarządzeniu wykonania kary wydane w trybie art. 75 § 1 kk jest wykonalne od chwili wydania i wniesienie środka odwoławczego w postaci zażalenia nie wstrzymuje jego wykonania. Wcześniej wniesienie zażalenia wstrzymywało wykonanie w/w postanowienia, zaś skazany był wzywany do stawienia się w zakładzie karnym po zakończenia postępowania w sądzie odwoławczym

Od 1 stycznia 2012 roku do orzeczeń, które podlegają wykonaniu dopiero po uprawomocnieniu zalicza się następujące postanowienia:

1)      o udzieleniu przerwy, jeżeli prokurator oświadczył, że sprzeciwia się jej udzieleniu – art. 154 § 1 kkw;

2)      o udzieleniu warunkowego zwolnienia, jeżeli prokurator oświadczył, że sprzeciwia się jego udzieleniu  – art. 162 § 2 kkw;

3)      o fakultatywnym zarządzeniu wykonania kary warunkowo zawieszonej z art. 75 § 2 kk – art. 178 § 3 kkw;

 Z uwagi na to, iż większość orzeczeń podlega wykonaniu z chwilą wydania przepis mówi o wszczęciu postępowania bezzwłocznie tzn. bez zbędnej zwłoki, natychmiast gdy to jest wykonalne. Pojęcie to precyzuje § 357 regulaminu urzędowania sądów stanowiąc, iż każde orzeczenie powinno być skierowane do wykonania bezzwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni od daty jego uprawomocnienia lub od daty zwrotu akt sądowi pierwszej instancji.

Przepis ten zmieniono rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 stycznia 2012 r. zmieniającym Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 48), obowiązująca od dnia 13 stycznia 2012 r. zgodnie z którym postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym, wykonalne z chwilą wydania powinny być skierowane do wykonania w dniu ich wydania.

Zarządzenie o wykonaniu orzeczenia przewodniczący wydziału wydaje na piśmie (na odpowiednim formularzu), zamieszczając w nim datę uprawomocnienia się (wykonalności) orzeczenia i polecenie wykonania przez sekretariat stosownych czynności w związku z treścią orzeczenia, należących do właściwości konkretnego sądu.

Art. 11 § 1 kkw stanowi, iż Sąd, kierując orzeczenie do wykonania, przesyła jego odpis lub wyciąg, ze wzmianką o wykonalności, a w wypadku orzeczenia prawomocnego – z datą jego uprawomocnienia się, odpowiedniemu organowi powołanemu do wykonywania orzeczenia. Sąd przesyła dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego orzeczenie wraz z uzasadnieniem, jeżeli zostało sporządzone i nie zawiera informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”.

Art. 17 § 1 stwierdza ponadto, iż  Sąd, kierując do wykonania orzeczenie o pozbawieniu wolności, zawiadamia:

1)    sąd opiekuńczy, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad dziećmi skazanego,

2)    właściwy organ, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad osobą niedołężną lub chorą, którą opiekował się skazany, albo potrzeba przedsięwzięcia niezbędnych czynności do ochrony mienia lub mieszkania skazanego.

Nie wykonuje się orzeczenia mimo jego prawomocności w następujących sytuacjach:

1)      tzw. odroczonego warunkowego zwolnienia – art. 164 kkw tj. gdy sąd penitencjarny, udzielając skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia, uznaje potrzebę wyznaczenia mu czasu niezbędnego na przygotowanie do życia po zwolnieniu, w takim przypadku postanowienie sądu penitencjarnego staje się wykonalne z upływem tego czasu przy czym nie może on przekraczać 6 miesięcy i jest określany w postanowieniu o warunkowym zwolnieniu.

2)      wyrok orzekający środek zabezpieczający określony w art. 95a § 1 kk  - stosownie do treści art. 95a § 2 k.k. potrzebę wykonywania tego środka sąd ustala w okresie do 6 miesięcy przed przewidywanym warunkowym zwolnieniem lub przed wykonaniem kary.

3)      gdy sąd, do którego złożono wniosek o przywrócenie terminu lub sąd odwoławczy wstrzyma wykonanie orzeczenia  – art. 127 kpk;

4)      w razie wniesienia kasacji gdy Sąd Najwyższy wstrzyma wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji – art. 532 § 1 kpk;

5)   sąd rozpoznając wniosek o wznowienie postępowania wstrzymanie wykonania orzeczenia w wypadku wznowienia postępowania;

6)   w wypadku zawieszenie postępowania wykonawczego  – art. 15 § 2 kkw

7)   w myśl art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 z późn. zm.)  gdy TK wyda postanowienie tymczasowe o zawieszeniu lub wstrzymaniu orzeczenia w sprawie, której dotyczy skarga wniesiona do TK, jeżeli wykonanie wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia mogłoby spowodować skutki nieodwracalne, wiążące się z dużym uszczerbkiem dla skarżącego lub gdy przemawia za tym ważny interes publiczny lub inny ważny interes skarżącego. Orzeczeniem, którego dotyczy wymieniony przepis, może być również wyrok lub postanowienie wydane w sprawie karnej.

WAŻNE!!!

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2012 r. – sygn. sprawy V KK 218/12

Wstrzymanie wykonania wyroku może nastąpić jedynie wyjątkowo, gdy ujawnią się okoliczności świadczące o tym, że bezzwłoczne podjęcie czynności wykonawczych pociągnie za sobą nieodwracalne i niepowetowane skutki dla skazanego. (LEX nr 1220962).

Dodaj komentarz...

*


1 + = cztery