Zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności

Sąd karny skazując za przestępstwa określone w kodeksie karnym bardzo często wymierza kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby. Warunkowe zawieszenie wykonania kary to kolejny przewidziany przez kodeks karny środek probacyjny czyli związany z poddaniem sprawcy próbie. Warunkowo można zawiesić wykonanie kary nieprzekraczającej 2 lat pozbawienia wolności – czyli można warunkowo zawiesić karę np. 1 roku pozbawienia wolności, zaś nie można już zawiesić wykonania kary 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności. Minimalny czyli najkrótszy okres próby to 2 lata, maksymalny5 lat. Wyjątek – minimalny okres próby wynoszący 3 lata dotyczy sprawcy młodocianego i sprawcy recydyw wielokrotnej specjalnej określonej w art. 64§ 2 kk. (art. 69§1, §2 kk i art. 70 §1,§2 kk ).

Generalnie zawieszenie wykonania kary wiąże się ze stwierdzeniem przez sąd, iż zawieszenie będzie wystarczające dla osiągnięcia wobec sprawcy celów kary,
w szczególności zapobieżeniu powrotowi do przestępstwa, a właściwości i warunki osobiste sprawcy, jego postawa, zachowanie się po popełnieniu przestępstwa oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają to przekonanie. (art. 69 § 2 kk).

Najprościej mówiąc zawieszenie polega na wymierzeniu kary pozbawienia wolności i wyznaczeniu okresu próby mającego na celu zweryfikowania zachowanie sprawcy. Jeżeli okres próby przebiegnie pomyślnie, sprawca nie popełni żadnego przestępstwa, nie narusza w innym sposób porządku prawnego, wypełni nałożone na niego środki karne lub obowiązki, to okres próby się kończy nie pociągając za sobą żadnych negatywnych konsekwencji dla sprawcy, a w szczególności nie rodzi konieczności odbycia kary pozbawienia wolności. Są jednak sytuacje, kiedy w okresie próby sprawca popełnia przestępstwo, narusza porządek prawny lub nie wypełnia nałożonych na niego obowiązków lub środków karnych, wtedy sąd z urzędu lub na wniosek uprawnionego podmiotu wyznacza i przeprowadza posiedzenie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności.

Co do zasady posiedzenie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary przeprowadzane jest z urzędu. Zazwyczaj wyznaczenie takiego posiedzenia wiąże się z zawiadomieniem o ponownym skazaniu – taka informacja jest wysyłana z Krajowego Rejestru Karnego do sądu właściwego do wykonywania kary (sądem właściwym jest sąd który wydał wyrok jako sąd I instancji). Także jeżeli sprawca nie uiścił świadczenia pieniężnego, uchyla się od dozoru kuratora lub nadużywa alkoholu wbrew obowiązkowi powstrzymywania się od nadużywania alkoholu orzeczonego w wyroku sąd takie posiedzenie wyznacza. Niekiedy posiedzenie odbywa się na wniosek kuratora sprawującego dozór albo pokrzywdzonego wobec którego sprawca uchyla się od obowiązku naprawienia szkody.

Kodeks karny określa przesłanki obligatoryjnego (obowiązkowego) i fakultatywnego (nieobowiązkowego) zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności.

ZARZĄDZENIE WYKONANIA KARY

…obligatoryjne…

Zgodnie z art. 75§1, §1a i §2 kk sąd zarządza wykonanie kary pozbawienia wolności jeżeli:

1)      skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności;

Art. 115 § 3. Przestępstwami podobnymi są przestępstwa należące do tego samego rodzaju; przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub groźby jej użycia albo przestępstwa popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej uważa się za przestępstwa podobne.

2)   skazany za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą w okresie próby rażąco narusza porządek prawny ponownie używając przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą;

 3)  skazanemu zostało udzielone pisemne upomnienie przez sądowego kuratora zawodowego jeżeli zaistniały okoliczności w postaci rażącego naruszania porządku prawnego przez skazanego w okresie próby, w szczególności gdy popełnił inne przestępstwo niż podobne przestępstwo umyślne za które został prawomocnie skazany, uchyla się od obowiązku uiszczenia grzywny, od dozoru, wykonania nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy;

 …fakultatywnie…

Sąd może zarządzić wykonanie kary –  art. 75§ 2, § 3 kk –  jeżeli:

1)    skazany w okresie próby rażąco naruszana porządek prawny w okresie próby, w szczególności gdy popełnił inne przestępstwo niż podobne przestępstwo umyślne za które został prawomocnie skazany, uchyla się od obowiązku uiszczenia grzywny, od dozoru, wykonania nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych;

 2)  skazany po wydaniu wyroku, a przed jego uprawomocnieniem się rażąco narusza porządek prawny, a w szczególności gdy w tym czasie popełnił przestępstwo;

 POSIEDZENIE

Sąd w wypadku zaistnienia wyżej wskazanych okoliczności wyznacza posiedzenie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności. Jeżeli zarządzenie jest obligatoryjne, to skazany ma niewielkie pole manewru, bowiem sąd tak naprawdę nie ma wyjścia.

Przy fakultatywnym zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności sąd rozważa wszelkie okoliczności, niekiedy daje szansę na poprawę zachowania np. jeśli skazany zobligowany wyrokiem do zapłaty świadczenia pieniężnego zasądzonej kwoty nie uiścił, to sąd bardzo często odracza posiedzenie dając tym samym skazanemu szansę na zapłacenie tejże kwoty.

Sąd przesłuchuje skazanego, niekiedy wzywa świadków, może także zasięgnąć opinii o skazanym poprzez zarządzenie sporządzenia wywiadu środowiskowego.

Postanowienie o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności jest zaskarżalne zażaleniem w terminie 7 dni od ogłoszenia postanowienia – jeśli skazany był obecny na posiedzeniu, a jeśli nie był obecny – w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia.

 Z uwagi na zmianę przepisów kodeksu karnego wykonawczego postanowienie o zarządzeniu wykonania kary jest wykonalne. W związku z powyższym zażalenie na postanowienie o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności nie wstrzymuje wykonania tegoż postanowienia. Dlatego dobrym rozwiązaniem jest jednoczesne ze złożeniem zażalenia złożenie wniosku o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności.

Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności, właściwość sądu, przesłanki i wniosek o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności w następnym wpisie.