Zasiedzenie

Jedną z form nabycia własności nieruchomości – zarówno gruntowej, jak i budynkowej lub lokalowej – przewidzianą przez kodeks cywilny jest zasiedzenie. Nabyć można tylko nieruchomość cudzą.

Aby móc domagać się od sądu stwierdzenia nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia niezbędne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek:

  1. samoistne posiadanie
  2. okres 20 lat – zasiedzenie w dobrej wierze, 30 lat – zasiedzenie w złej wierze.

SAMOISTNE POSIADANIE

Samoistne posiadanie to tzw. posiadanie właścicielskie nad rzeczą, a więc faktyczne władztwo nad rzeczą w zakresie prawa własności. Na faktyczne władztwo nad rzeczą składają się dwa elementy: element fizyczny – władanie rzeczą i element psychiczny – zamiar władania rzeczą dla siebie. Oba te elementy władztwa muszą być manifestowane przez posiadacza na zewnątrz wobec otoczenia tak, aby były możliwe do poznania przez inne osoby. Według tych zewnętrznych oznak zachowania posiadacza można ocenić element fizyczny – corpus, jak i psychiczny – animus possidendi.

Stwierdzenie to oznacza, że dana osoba włada nieruchomością jak właściciel nie posiadając tytułu prawnego do niej. Wykonuje wszystkie uprawnienia przysługujące właścicielowi, postępuje z nieruchomością jak właściciel i te okoliczności są dostrzegalne dla innych osób. Podejmuje wszelkie decyzje dotyczące nieruchomości nie pytając nikogo o zgodę, decyduje o przeznaczeniu nieruchomości, a nikt nie zgłasza roszczeń do tej nieruchomości, nie żąda jej wydania, a otoczenie uważa go za właściciela. Posiadanie musi być nieprzerwane.

Precyzuje samoistne posiadanie orzecznictwo Sądu Najwyższego:

Wyrok SN z 19 grudnia 2000r. wydany w sprawie o sygn. akt V CKN 164/00

„Posiadacz samoistny to taki tylko, którego zakres faktycznego władania rzeczą jest taki sam, jak właściciela i który znajduje się w położeniu pozwalającym na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak może to czynić właściciel”.

Postanowienie SN z 14 października 1994r. sygn. akt II CKN 376/96:

„O uznaniu posiadania za samoistne decydują przede wszystkim okoliczności zewnętrzne jak m.in. zachowanie się posiadacza wobec otoczenia, wskazujące na „posiadanie właścicielskie”.

DOBRA I ZŁA WIARA POSIADACZA

Od dobrej lub złej wiary posiadacza uzależnia się okres czasu, po jakim można stwierdzić zasiedzenie. Art. 172 kc stanowi, że posiadacz w dobrej wierze nabywa nieruchomość po 20 latach, a w złej wierze po 30 latach.

Pojęcie dobrej wiary należy do tzw. klauzul generalnych, do których często odwołuje się kodeks cywilny. Oznacza to, że w kodeksie cywilnym nie ma ustawowej definicji dobrej wiary, dlatego w tym zakresie należy odwołać się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny.

Najogólniej dobra wiara posiadacza polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza, iż przysługuje mu prawo do władania rzeczą, jakie faktycznie wykonuje ( wyrok SN 25.06.1968r., III CRN 159/68). Ocena dobrej wiary podlega każdorazowo ocenie Sądu prowadzącego sprawę. Jednoczenie w polski prawie obowiązuje domniemanie dobrej wiary – art. 7 kc stanowi: „Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary”. Obalenie tego domniemania należy do osoby, która kwestionuje istnienie dobrej wiary. W takim wypadku musi nastąpić udowodnienie przeciwieństwa tj. istnienia złej wiary (art. 6 kc)

Zła wiara to taka sytuacja, gdy ktoś zna rzeczywisty stan prawny albo go wprawdzie nie zna, ale mógł się o nim dowiedzieć przy dołożeniu należytej staranności.

Czasami zdarzają się sytuacje, kiedy samoistny posiadacz nie legitymuje się okresem posiadania niezbędnym do stwierdzenia zasiedzenia własności nieruchomości, ale posiadanie zostało mu przekazane przez poprzednika prawnego.  W takim wypadku może do swojego posiadania doliczyć czas posiadania swego poprzednika. (art.176 kc)

ZASIEDZENIE NIERUCHOMOŚCI STANOWIĄCEJ WŁASNOŚĆ SKARBU PAŃSTWA

Dopuszczalne jest zasiedzenie nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, przy czym pierwszy możliwy termin do stwierdzenia zasiedzenia własności nieruchomości jest dzień 1 października 2005r. Nowela kodeksu cywilnego z 28 lipca 1990r. w art. 10 dopuściła możliwość zasiedzenia gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa przyjmując jednocześnie, iż do okresu zasiedzenia nieruchomości państwowych można doliczyć nie więcej niż 15 lat posiadania sprzed 1.10.1990 r. Jeśli okres posiadania sprzed 1.10.1990r. wynosił co najmniej 15 lat, termin 30-letni upływa więc właśnie 1.10.2005r.

JAK NAPISAĆ WNIOSEK?

Sprawy o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości rozpoznawane są w postępowaniu nieprocesowym. Pismem inicjującym postępowanie jest wniosek, który należny wnieść do sądu rejonowego – sądu cywilnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości (art. 38 kpc).

Sprawę wnosi się przeciwko prawowitym właścicielom nieruchomości lub ich spadkobiercom. Należy podać ich z imienia i nazwiska oraz wskazać adresy zamieszkania. We wniosku strona ma obowiązek podać wartość przedmiotu sporu – wartość działki.

W żądaniu wniosku należy podać datę, z jaką sąd winien stwierdzić zasiedzenie  np. 1 styczeń 2012r. Jeśli upływ terminu zasiedzenia następuje w trakcie trwania związku małżeńskiego wnioskodawcy, to stwierdzenie zasiedzenia następuje na rzecz obojgu małżonków do majątku wspólnego.

W uzasadnieniu wniosku trzeba wykazać spełnienie przesłanek z art. 172 kc. Należy dołączyć odpis z księgi wieczystej lub badanie hipoteczne, wypis z rejestru gruntów, mapę synchronizacyjną oraz zawnioskować dowód z zeznań świadków, którzy potwierdzą spełnianie przesłanek.

Opłata sądowa od wniosku to 2000 zł bez względu na wartość działki, dlatego strona będąca w trudnej sytuacji materialnej może ubiegać się od zwolnienie od kosztów sądowych (art.40 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – Dz.U. tekst jedn. 2010, nr 90, poz.594).

Wzór wniosku o zasiedzenie w dziale do pobrania.

Dodaj komentarz...

*


jeden × = 6