ZWOLNIENIE Z KOSZTÓW SĄDOWYCH W SPRAWACH CYWILNYCH – część 1

Ostatnio w mojej praktyce spotykam się u mniej zamożnych klientów z niewiedzą na temat możliwości ubiegania się o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w sprawach cywilnych. Niektóre sprawy cywilne są kosztowne np. opłata od wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości wynosi 2 000 zł bądź od wniosku o podział majątku dorobkowego stron 1 000 zł. Niekiedy wniesienie niektórych spraw jest stosunkowo tanie np. opłata od wniosku o ustanowienie służebności drogi koniecznej to 200 zł, ale w toku sprawy zachodzi konieczność powołania biegłego geodety i biegłego rzeczoznawcy majątkowego, co stanowi wydatek kilku tysięcy złotych. W takich sprawach – przy niskich dochodach – instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest rozwiązaniem, z którego warto skorzystać.

PRZESŁANKI

Art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz. U. 2005, nr 167 poz. 1398 ) stanowi: „Zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.”

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że niemożność poniesienia kosztów, w całości lub w części, musi mieć charakter obiektywny, na który strona nie ma realnego wpływu. Jeżeli więc strona zdolna do pracy nie wykorzystuje lub ogranicza swoje możliwości zarobkowe w sposób nieuzasadniony albo fikcyjnie pozbywa się majątku, nie spełnia warunków uzasadniających zwolnienie od kosztów.

Najprościej rzecz biorąc o zwolnienie od kosztów może ubiegać się osoba, która ma niewielkie dochody albo nie ma ich wcale.

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM, MAJĄTKU, DOCHODACH I ŻRÓDŁACH UTRZYMANIA

Art. 102 ust. 2 ustawy o kosztach:

Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Jeżeli oświadczenie nie zostało złożone albo nie zawiera wszystkich wymaganych danych, stosuje się art. 130 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn.zm.).

Wykazanie wydatków i dochodów następuje na specjalnym formularzu – oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Formularz jest do pobrania pod adresem: www.ms.gov.pl

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania należy wykazać wysokości osiąganych dochodów i wysokość ponoszonych przez stronę wydatków.

Dochodem będzie każda uzyskiwana kwota z takich tytułów jak np. renta, emerytura, zasiłek dla bezrobotnych, zasiłki z pomocy społecznej, alimenty, dochody z pracy dorywczej itp.

W oświadczeniu należy również wskazać:

-  osoby wspólnie zamieszkujące z osobą ubiegającą się o zwolnienie od kosztów – imię nazwisko, data urodzenia, pokrewieństwo;

-  posiadany majątek: nieruchomości, dom, mieszkanie, działki rolne, leśne itp.

-  przedmioty wartościowe powyżej 10 tys. zł, oszczędności, papiery wartościowe itp.

-  wydatki na utrzymanie wnioskodawcy i jego rodziny.

Standardowo należy wskazać comiesięczne wydatki na:

-  energię elektryczną,

-  gaz,

-  wodę i kanalizację,

-  telefon i Internet,

-  zakup: żywności, środków czystości, odzieży i obuwia.

W sytuacji spłacania kredytów bankowych należy do wniosku podłączyć umowę kredytową czy harmonogram spłat pożyczki.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt pozostawania w stałym leczeniu w poradni czy też stan po leczeniu operacyjnym udokumentowany kartą informacyjną z leczenia szpitalnego czy też stosownym zaświadczeniem lekarskim. We wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy bezwzględnie ująć comiesięczne wydatki na leki.

Również do oświadczenia wpisujemy koszty ubezpieczenia domu, uiszczane podatki od nieruchomości, rolne czy leśne.

NIEPRAWDZIWE DANE

W celu sprawdzenia rzetelności i prawdziwości złożonego oświadczenia Sąd może odebrać przyrzeczenie od osoby ubiegającej się o zwolnienie – art. 102 ust. 3 ustawy o kosztach:

Sąd może odebrać od osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych przyrzeczenie o treści: „Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożone przeze mnie oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania jest prawdziwe i rzetelne”. Przed odebraniem przyrzeczenia należy pouczyć osobę ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych o treści art. 111.

Art. 111. 1. Stronę, która uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie świadomego podania nieprawdziwych okoliczności, sąd, cofając zwolnienie, skazuje na grzywnę w wysokości do 1.000 złotych. Niezależnie od obowiązku uiszczenia grzywny strona powinna uiścić wszystkie przepisane opłaty i pokryć obciążające ją wydatki.

2. Osobę, która ponownie zgłosiła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, świadomie podając nieprawdziwe okoliczności o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, sąd, odrzucając wniosek, skazuje na grzywnę w wysokości do 2.000 złotych.

WNIOSEK O ZWOLNIENIE OD KOSZTÓW

Wniosek o zwolnienie od kosztów można złożyć ustnie do protokołu lub pisemnie do Sądu, w którym sprawa ma być wytoczona lub w którym się toczy. Do wniosku w formie pisemnej należy złożyć na piśmie oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. W wypadku ustnego złożenia wniosku dane zawarte w oświadczeniu można złożyć ustnie do protokołu.

Zwolnienie od kosztów obejmuje zarówno I jak i II instancję.

 

Dodaj komentarz...

*


8 − trzy =