ZWOLNIENIE Z KOSZTÓW SĄDOWYCH W SPRAWACH CYWILNYCH – część 2

Tydzień temu w swoim wpisie na bloga wskazywałam możliwość ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych na wniosek strony. Jednocześnie ustawa z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2005, nr 167 poz. 1398) wskazuje, kiedy strona albo konkretna sprawa z urzędu – czyli bez konieczności składania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych – korzysta ze zwolnienia z kosztów sądowych.

ZWOLNIENIE PODMIOTOWE

Art. 96 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych wskazuje podmioty, które są zwolnione z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawach cywilnych. Jest to zwolnienie całkowite obejmujące opłaty w tym opłatę kancelaryjną oraz wydatki. Zwolnienie obejmuje zarówno postępowanie przed sądem I jak i II instancji ( postępowanie rozpoznawcze i apelacyjne ), a także postępowanie egzekucyjne.

Zwolnienie od kosztów obejmuje następujące podmioty:

1)     strona dochodząca ustalenia ojcostwa lub macierzyństwa oraz roszczeń z tym związanych;

2)     strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych oraz strona pozwana w sprawie o obniżenie alimentów;

3)     strona wnosząca o uznanie postanowień umownych za niedozwolone;

4)    pracownik wnoszący powództwo lub strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem art. 35 i 36 czyli:

-  sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pobiera się tylko opłaty przewidziane w art. 36 ustawy;

-  w sprawach z zakresu prawa pracy, gdy powodem jest pracownik – ponosi on opłaty według zasad określonych w art. 35 ustawy, a pozwany pracodawca jest obciążony opłatami na zasadach ogólnych, z zastrzeżeniem sytuacji wskazanej w art. 35 ust. 2 ustawy;

-  gdy powodem w wymienionych wyżej sprawach jest pracodawca, obie strony (pracodawca i pracownik) ponoszą opłaty na ogólnych zasadach;

-  gdy pracodawca będący państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej jest zwolniony od opłat z mocy art. 94 ustawy;

-  gdy na tej samej zasadzie jest zwolniona od opłat Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, niemająca osobowości prawnej;

-  gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest ustawowo zwolniony od opłat (art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

5)    kurator wyznaczony przez sąd orzekający lub sąd opiekuńczy dla danej sprawy;

6)     prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka i Rzecznik Praw Pacjenta;

7)    powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów;

8)    inspektor pracy oraz związki zawodowe w sprawach z zakresu prawa pracy;

9)    strona w sprawach związanych z ochroną zdrowia psychicznego;

10)    osoba ubezwłasnowolniona w sprawach o uchylenie lub zmianę ubezwłasnowolnienia;

11)    strona, która została zwolniona od kosztów sądowych przez sąd – w zakresie przyznanego jej zwolnienia;

12)     powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących ochrony indywidualnych interesów konsumenta;

13)    strona dochodząca naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego, o których mowa w dziale VIII ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981).

ZWOLNIENIE PRZEDMIOTOWE

W art. 95 ustawy o kosztach sądowych wskazano w jakich sprawach strona nie ma obowiązku uiszczania opłaty i są to:

1)    udzielenie zabezpieczenia, zgłoszonego w piśmie rozpoczynającym postępowanie;

2)    przyjęcie oświadczenia o uznaniu dziecka, o nadanie dziecku nazwiska, o przysposobienie dziecka, o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką oraz o umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka;

3)    o przesłuchanie świadka testamentu ustnego, o otwarcie i ogłoszenie testamentu oraz o zwolnienie z obowiązków wykonawcy testamentu;

4)    będącego podstawą wszczęcia przez sąd postępowania z urzędu, a także od pism składanych sądowi opiekuńczemu w wykonaniu obowiązku wynikającego z ustawy albo nałożonego przez ten sąd;

5)    o odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt;

6)    o wpis w księdze wieczystej prawa własności uzyskanego na podstawie przekształcenia, o którym mowa w art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459, z 2007 r. Nr 191, poz. 1371, z 2009 r. Nr 206, poz. 1590 oraz z 2010 r. Nr 21, poz. 109);

7)    o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego organizacji społecznych oraz kościołów i związków wyznaniowych ubiegających się o status organizacji pożytku publicznego.

8)    nie pobiera się opłat od pozwu o odszkodowanie, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela (Dz. U. Nr 233, poz. 1955).

9)    zażalenia na postanowienie sądu, którego przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie;

10)    zażalenia na postanowienie sądu dotyczące wysokości opłaty albo wysokości wydatków;

11)    skargi na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych;

12)    skargi na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie odmowy ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.

13)    od wniosku, zażalenia i apelacji nieletniego w postępowaniu w sprawach nieletnich.

14)    od skargi na orzeczenie referendarza sądowego i zażalenia w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

Z ORZECZNICTWA Sądu Najwyższego

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2009 r. – sygn. I CZ 75/09

Kurator spadku (art. 666 k.p.c.) nie jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1298 ze zm.). (OSNC-ZD 2010/3/83, Biul.SN 2010/2/12, M.Prawn. 2010/22/1240).

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2009 r. – sygn. II UZ 24/09

Z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wynika, że ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych nie obejmuje opłaty podstawowej, o której stanowi art. 36 tej ustawy. Uzyskanie zwolnienia od wskazanej opłaty jest możliwe na podstawie art. 100 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, co wymaga złożenia stosownego wniosku. Te same zasady obowiązują przy wnoszeniu podlegającego opłacie zażalenia na postanowienie Sądu drugiej instancji odrzucającego środek odwoławczy lub środek zaskarżenia, gdyż orzeczenie w tym przedmiocie nie jest postanowieniem, o którym stanowi art. 95 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy. (LEX nr 536994).

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2007 r.  sygn. II PZP 7/07

W sprawach o roszczenia pracownika z zakresu prawa pracy, w których wartość przedmiotu sporu przekracza 50.000 zł, pracownik wnoszący powództwo ma obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej od pozwu (art. 96 ust. 1 pkt 4 w związku art. 35 ust. 1 zdanie 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.). ( OSNP 2008/7-8/90, Prok.i Pr.-wkł. 2009/1/57).

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2007 r. sygn. III CZP 43/07

Nie ma obowiązku uiszczenia opłaty od apelacji małżonek, który zaskarża wyrok orzekający rozwód jedynie w części rozstrzygającej o kosztach utrzymania i wychowania małoletniego dziecka, domagając się podwyższenia zasądzonej kwoty (art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.).

(OSNC 2008/7-8/73, Prok.i Pr.-wkł. 2008/11/50, Biul.SN 2007/5/8, Wspólnota 2007/23/45)

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1992 r. – sygn. III CZP 107/92

Małżonek dochodzący środków zaspokojenia potrzeb rodziny na podstawie art. 443 § 1 k.p.c. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 111 § 1 pkt 2 k.p.c.)( OSNC 1993/5/73 )

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1987 r. – sygn. III CRN 233/87

Wierzyciel, który bez potrzeby powoduje wszczęcie egzekucji w sytuacji, gdy dłużnik zgodnie z tytułem wykonawczym dobrowolnie świadczy alimenty w wymaganej wysokości i ustalonym terminie, sam powinien ponieść wywołane tym postępowaniem koszty egzekucyjne, przysługujące organowi egzekucyjnemu. Zwolnienie wierzycielki, jako dochodzącej roszczeń alimentacyjnych, od uiszczenia kosztów sądowych (art. 111 § 1 pkt 2 k.p.c.), które rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne (art. 771 k.p.c.), w tym przypadku dotyczy tylko kosztów niezbędnych do celowego przeprowadzenia egzekucji (art. 770 k.p.c.). (OSNC 1989/10/161).

Dodaj komentarz...

*


× 2 = dwa